مرکزگرایی دموکراتیک

مرکزگرایی دموکراتیک، سانترالیسم دموکراتیک، یا مرکزگرایی مردم‌سالار به رویه‌ای گفته می‌شود که در آن پس‌از نهایی‌شدن تصمیمی سیاسی در حزب از راه فرایندهای رأی‌گیری، همهٔ اعضای حزب سیاسی به اجرای بی‌چون‌وچرای آن می‌پردازند. با اینکه این روش معمولاً به مارکسیسم‌لنینیسم نسبت داده می‌شود، برخی از حزب‌های سوسیال‌دموکرات نیز از مرکزگرایی مردم‌سالار بهره می‌برند.

در عمل

در نشست‌های حزبی، پیشنهادی (سیاست، اصلاحیه، هدف، برنامه، و یا هرگونه مسئلهٔ سیاسی تازه) مطرح می‌شود. پس‌از مدتی گفتگو و مباحثه رأی‌گیری می‌شود. اگر تصمیمی گرفته و تصویب شود، از همهٔ عضوهای حزب انتظار می‌رود که حتی اگر مخالف آن نیز باشند از این تصمیم پیروی کرده و به تبلیغ بر ضد آن و هرگونه فعالیت علیه آن نپردازند. در طول توسعه و پیشرفت سوسیالیسم در شوروی و چین، مرکزگرایی مردم‌سالار تا حد زیادی در پاسخ به ناپایداری حاصل از انقلاب‌هایشان، که نیازمند سازوکارهای تصمیم‌گیری تندتری بودند، در پیش گرفته شد.

اگر علتی برای آن وجود داشته باشد در هر زمانی تصمیم می‌تواند کنار گذاشته شود، ولی تا زمانی که لغو گردد، همهٔ اعضای حزب موظف به پشتیبانی از آنند؛ به‌گونه‌ای که انگار خودشان با آن موافقند.

عموماً اجماع تصمیم‌ها بیشتر از نتیجه‌های خالص ارجحیت دارند، و معمولاً پیش‌از رأی‌گیری مدتی طولانی در مباحثه سپری می‌شود. مرحلهٔ مباحثه برای بهسازی پیشنهاد تا زمانی که همه (یا بیشتر) اعضا موافق آن باشند به کار می‌رود.

همچنین بنگرید به

• حزب پیشتاز
• خودمختاری