More languages
More actions
دیالکتیک به روش مطالعهٔ تغییر و ترادیسی از راه تضادهای درونی گفته میشود. در مقابل و ضد دیالکتیک متافیزیک قرار دارد.
تاریخچهٔ اصطلاح[ویرایش | ویرایش مبدأ]
واژهٔ «دیالکتیک» درآغاز، و دراصل به هنر یا علم گفتگوی استدلالی و منطقی گفته میشد.
از نگاه افلاطون، دیالکتیک در وهلهٔ نخست، هنرِ بیرون کشیدن همهٔ نتیجههای مثبت یا منفی در درون اصل یا ایدهای است. سپس، جنبش منطقی ذهن بوده که از راه مرحلههای پیدرپی پیشرفت میکند؛ از دادههای ادراکپذیر به ایدهها، اصول جاودانه و تغییرناپذیر چیزها، و در پایان، ایدهٔ اصلی همه چیز، یعنی ایدهٔ نیکی و خیر. از جایی که برای افلاطون ایدهها تنها واقعیتی هستند که شایستهٔ این نامند، دیالکتیک یا علم ایدهها خودِ علم را نیز در برمیگیرد.
از نگاه هگل، دیالکتیک جنبش و گذشتن ایدهها از مرحلههای پیاپی برای چیرگی یافتن (نقیضِ نقیض) است تا ایدهای مطلق به دست آید.
از نگاه کارل مارکس و مارکسگرایان، دیالکتیک نهتنها جنبش ایدهها، بلکه جنبش خود چیزها از راه تضادها بوده، که جنبش ذهن تنها بازتابی خودآگاه از آن است. چنانکه انگلس مینویسد:
برای فلسلهٔ دیالکتیکی هیچچیز نهایی، مطلق یا مقدس نیست. ماهیت گذرای همهچیز و در همهچیز را آشکار میسازد؛ جز فرایند بیوقفهٔ تغییر کردن و از میان رفتن، صعودی بیپایان از فروتر به فراتر، هیچچیز نمیتواند در برابرش تاب بیاورد. و خود فلسفهٔ دیالکتیکی چیزی جز بازتاب محض این فرایند در مغز اندیشنده نیست.[۱]
برای مطالعهٔ بیشتر[ویرایش | ویرایش مبدأ]
فریدریش انگلس (۱۸۸۰). سوسیالیسم: علمی و تخیلی.
همچنین بنگرید به[ویرایش | ویرایش مبدأ]
منبعها[ویرایش | ویرایش مبدأ]
- ↑ فریدریش انگلس (۱۸۸۶). «لودویگ فویرباخ و پایان فلسفهٔ کلاسیک آلمان»